Słownik prawa sportowego

Licencjonowany pośrednik w transakcjach transferowych

Osoba fizyczna posiadająca licencję FIFA lub krajowego związku piłki nożnej, uprawniona do reprezentowania zawodników, klubów lub trenerów w negocjacjach i transakcjach transferowych. Od 2023 r. FIFA wprowadza nowe przepisy o pośrednikach (Football Agents Regulations).

Zobacz też: Umowa transferowa, Okno transferowe

Angielska nazwa klauzuli wykupu zawodnika

Synonim klauzuli wykupu (release clause) stosowany w kontekście międzynarodowym. Kwota wpisana w kontrakcie, za którą klub może bezwarunkowo stracić zawodnika. Popularna w La Liga i Bundeslidze.

Zobacz też: Klauzula wykupu

Trybunał Arbitrażowy ds. Sportu (Court of Arbitration for Sport)

Niezależna instytucja arbitrażowa z siedzibą w Lozannie, rozstrzygająca spory sportowe. Orzeczenia CAS są ostateczne i wiążące. Strony mogą odwołać się jedynie do Federalnego Sądu Najwyższego Szwajcarii.

Zobacz też: Arbitraż sportowy

Zakazana metoda poprawy wydolności przez manipulację krwią

Zakazana metoda antydopingowa polegająca na przetaczaniu własnej lub cudzej krwi w celu zwiększenia pojemności tlenowej organizmu. Stosowanie EPO (erytropoetyny) ma podobny efekt i jest również zakazane przez WADA.

Zobacz też: Prawo antydopingowe

Financial Fair Play — przepisy UEFA o równowadze finansowej

Zestaw przepisów UEFA (obecnie: UEFA Club Licensing and Financial Sustainability Regulations) nakładający na kluby obowiązek zrównoważenia przychodów i wydatków. Naruszenie FFP może skutkować wykluczeniem z rozgrywek europejskich.

Zobacz też: Licencjonowanie UEFA

Organizacja zarządzająca daną dyscypliną sportu na poziomie krajowym lub międzynarodowym

Podmiot prawa prywatnego (zazwyczaj stowarzyszenie lub związek) sprawujący władzę nad określoną dyscypliną sportową. Na poziomie krajowym: PZPN, PZKosz, PZLA itp. Na poziomie europejskim: UEFA, FIBA Europe. Globalnie: FIFA, FIBA, IAAF (World Athletics).

Zasady zarządzania i kontroli w organizacjach sportowych

Zbiór zasad, struktur i procesów regulujących sposób zarządzania organizacją sportową. Obejmuje skład organów, zasady głosowania, przejrzystość finansową i mechanizmy kontrolne. UEFA, FIFA i CoE wydają wytyczne dotyczące good governance w sporcie.

Zawodnik wychowanek zobowiązany do minimalnego udziału w składzie UEFA

Gracz, który przez co najmniej 3 sezony (przed ukończeniem 21. roku życia) był szkolony przez klub lub inny klub krajowy. Regulacje UEFA nakładają na kluby w rozgrywkach europejskich obowiązek wystawienia określonej liczby wychowanków.

Uczciwość i nienaruszona reguł gra w rywalizacji sportowej

Zestaw wartości i mechanizmów chroniących sport przed manipulacją wynikami, korupcją, dopingiem i innymi zagrożeniami. Sport Integrity obejmuje match-fixing, doping, korupcję działaczy i nieetyczne zachowania zawodników.

Postanowienie kontraktu określające cenę za którą można wykupić zawodnika

Klauzula zwalniająca (release clause) — postanowienie kontraktu zawodniczego, które umożliwia innemu klubowi wykupienie zawodnika za z góry określoną kwotę, bez konieczności negocjowania z dotychczasowym pracodawcą. Popularna w La Liga i Bundeslidze.

Zobacz też: Umowa transferowa, Kontrakt zawodniczy

Umowa o pracę lub kontrakt cywilnoprawny między zawodnikiem a klubem

Umowa regulująca stosunek prawny między profesjonalnym sportowcem a klubem. W Polsce może mieć formę umowy o pracę (z KP) lub kontraktu sportowego. Standardowe kontrakty FIFA zawierają klauzule dotyczące wynagrodzenia, premii, kar umownych i zakazu konkurencji.

Zobacz też: Klauzula wykupu, Umowa transferowa

Zezwolenie wymagane do pośrednictwa w transakcjach transferowych

Od 2023 r. FIFA przywróciła obowiązkowe licencjonowanie agentów piłkarskich (Football Agents Regulations). Agenci muszą zdać egzamin FIFA, uiścić opłatę i przestrzegać limitów wynagrodzenia. Krajowe federacje mogą nakładać dodatkowe wymagania.

Zobacz też: Agent FIFA

Polubowne rozstrzygnięcie sporu z udziałem mediatora

Pozasądowa metoda rozstrzygania sporów sportowych przy pomocy neutralnego mediatora. Mniej formalna od arbitrażu, nie daje wiążącego orzeczenia, ale może prowadzić do ugody. CAS oferuje usługi mediacji jako alternatywę dla arbitrażu.

Zobacz też: CAS, Arbitraż sportowy

Umowa o poufności stosowana w transakcjach sportowych

Umowa o zachowaniu poufności zawierana przed negocjacjami transferowymi, sponsorskimi lub przy M&A w sporcie. Naruszenie NDA może skutkować karą umowną lub roszczeniami odszkodowawczymi.

Okres, w którym można rejestrować nowych zawodników

Wyznaczony przez FIFA i krajowe związki piłkarskie okres, w którym zawodnicy mogą zmieniać barwy klubowe i być rejestrowani przez nowe kluby. Standardowo: letnie (1 czerwca – 31 sierpnia) i zimowe (1–31 stycznia), choć krajowe federacje mogą stosować własne daty.

Zobacz też: Agent FIFA, Umowa transferowa

Przepisy FIFA zakazujące transferów zawodników poniżej 18. roku życia

Art. 19 Regulaminu FIFA dotyczącego statusu i transferu zawodników zakazuje co do zasady transferów międzynarodowych zawodników poniżej 18. roku życia. Wyjątki dotyczą m.in. zawodników z Unii Europejskiej i przeprowadzek rodziny.

Zobacz też: Agent FIFA

Zbiór przepisów zakazujących stosowania zabronionych substancji i metod

System regulacji oparty na Światowym Kodeksie Antydopingowym (WADA Code) i krajowych przepisach (w Polsce: ustawa o zwalczaniu dopingu w sporcie). Zawodnik odpowiada obiektywnie za obecność zabronionych substancji w organizmie.

Zakaz posiadania przez podmioty trzecie ekonomicznych praw do zawodników

Third Party Ownership (TPO) — FIFA zakazuje od 2015 r. zawierania umów, w których podmioty trzecie (niebędące stronami kontraktu) uzyskują prawa do procentu przyszłego transferu zawodnika. Zakaz ma przeciwdziałać finansjalizacji rynku transferowego.

Klauzula dająca klubowi priorytet przy zakupie zawodnika

Right of first refusal — klauzula kontraktowa dająca klubowi prawo do dopasowania oferty złożonej przez inny klub i zatrzymania zawodnika na tych samych warunkach. Różni się od klauzuli odkupu (buy-back) — tu inicjatywa wychodzi od kupującego.

Zobacz też: Klauzula wykupu

Obowiązek podziału przychodu z transferu między byłe kluby szkolące zawodnika

Mechanizm FIFA (art. 21 RSTP) zobowiązujący klub kupujący do zapłaty 5% wartości transferu łącznie wszystkim klubom, które szkoliły zawodnika między 12. a 23. rokiem życia, proporcjonalnie do czasu spędzonego w danym klubie.

Zobacz też: Umowa transferowa

Sponsor, którego marka wchodzi w nazwę drużyny lub rozgrywek

Title sponsor — sponsor, którego nazwa lub logo jest integralną częścią nazwy drużyny (np. 'Budweiser Razorbacks'), rozgrywek (np. 'PKO BP Ekstraklasa') lub areny (naming rights). Najdroższy format sponsoringu w sporcie.

Zezwolenie na stosowanie substancji zakazanej z przyczyn medycznych

Dokument wydawany przez organ antydopingowy pozwalający zawodnikowi na stosowanie substancji znajdującej się na liście WADA z uzasadnionych przyczyn medycznych. Wniosek musi być złożony z wyprzedzeniem i zawierać diagnozę lekarską.

Zobacz też: Prawo antydopingowe, WADA

Dokument potwierdzający przeniesienie rejestracji zawodnika

Porozumienie między klubami (Transfer Agreement lub Definitive Agreement) regulujące warunki przejścia zawodnika: kwotę transferu, harmonogram płatności, bonusy uzależnione od wyników, klauzule odkupu i inne warunki szczegółowe.

Zobacz też: Kontrakt zawodniczy, Okno transferowe

Prawo do komercyjnego wykorzystania twarzy, imienia i sylwetki zawodnika

Prawo osobiste sportowca podlegające ochronie na podstawie Kodeksu cywilnego. Zawarcie umowy o prawa wizerunkowe jest osobnym stosunkiem prawnym od kontraktu sportowego. Kluby i sponsorzy muszą uzyskać oddzielną zgodę na wykorzystanie wizerunku.

Światowa Agencja Antydopingowa (World Anti-Doping Agency)

Niezależna organizacja założona w 1999 r. z siedzibą w Montrealu, finansowana po połowie przez rządy i ruch olimpijski. Opracowuje i aktualizuje Kodeks Antydopingowy (WADA Code), Prohibited List i standardy testowania. Krajowe agencje antydopingowe (w Polsce: POLADA) wdrażają przepisy WADA.

Zobacz też: Prawo antydopingowe, TUE

Klauzula zakazująca zawodnikowi lub pracownikowi działania na rzecz konkurencji

Non-compete clause — postanowienie kontraktu zakazujące zawodnikowi, trenerowi lub pracownikowi podjęcia zatrudnienia u konkurencji przez określony czas po rozwiązaniu umowy. W prawie polskim zakaz ten musi być odpłatny i ograniczony czasowo oraz geograficznie.